BHV verzamelplaats tijdens ontruiming

Bij een ontruiming telt elke seconde. Wanneer de slow-whoop afgaat, weet iedereen hopelijk hoe ze het pand moeten verlaten. Maar wat gebeurt er daarna? Het succes van een evacuatie valt of staat met de BHV-verzamelplaats. Dit is de cruciale plek waar de bedrijfshulpverlening (BHV) controleert of iedereen daadwerkelijk in veiligheid is.

In dit artikel duiken we in de wereld van de BHV-verzamelplaats. We bespreken de richtlijnen voor de locatiebepaling, de verplichte signalering en handige praktijktips om ervoor te zorgen dat jouw organisatie optimaal is voorbereid op een noodsituatie.

Een BHV-verzamelplaats is een vooraf vastgestelde, veilige locatie buiten een gebouw waar medewerkers, bezoekers en klanten zich verzamelen direct nadat het pand is ontruimd vanwege een calamiteit (zoals brand, een gaslek of een bommelding).

De plek wordt gemarkeerd met het officiële, groene verzamelplaatsbord (met vier poppetjes en pijlen die naar binnen wijzen).

De BHV-verzamelplaats heeft in de basis drie hoofddoelen:

• Veiligheid: Het is een zone die buiten het directe gevaar van de calamiteit (zoals brand, instorting of een gaslek) ligt.
• Aanwezigheidsregistratie: Dit is de belangrijkste operationele functie. Hier wordt gecontroleerd of iedereen die binnen was, ook daadwerkelijk veilig buiten is. Zorg daarom altijd voor een sluitende (bezoekers)registratie.
• Plek voor informatievoorziening: Het is het centrale punt waar de BHV-organisatie updates kan geven aan de geëvacueerden en waar hulpdiensten worden opgevangen.

Hoewel het woord ‘verzamelplaats’ niet letterlijk tientallen keren in de wet staat, is de inrichting ervan onomstotelijk verplicht via de Arbowet en het Arbobesluit:

• Arbowet Artikel 3 en 15: Werkgevers moeten zorgen voor een effectieve structuur rondom eerste hulp en brandbestrijding. Een ontruiming is pas succesvol als mensen naar een veilige plek worden geleid.
• Arbobesluit Artikel 2.18: Vluchtwegen en nooduitgangen moeten leiden naar een ‘veilige plaats’. De verzamelplaats is de logische bestemming van deze vluchtroute.
• Zorgplicht voor derden: De werkgever is niet alleen verantwoordelijk voor het eigen personeel, maar ook voor aanwezige klanten, leveranciers en gasten. Zij moeten blindelings opgevangen kunnen worden.

Het aanwijzen van een verzamelplaats vraagt om strategisch inzicht. Een verkeerd gekozen plek kan het gevaar namelijk verplaatsen in plaats van oplossen. Let bij het bepalen op de volgende criteria:

1. Veilige afstand en positionering
   De verzamelplaats moet op veilige afstand van het gebouw liggen. Een algemene vuistregel is minimaal de hoogte van het gebouw plus 10 tot 15 meter extra.
   Dit voorkomt dat mensen geraakt worden door vallend glas, brokstukken of dat zij in de dichte rookgassen komen te staan.
   
   Houd rekening met de meest voorkomende windrichting in Nederland (zuidwest). Zorg dat de verzamelplaats idealiter niet direct in de rookpluim komt te liggen.
   
2. Bereikbaarheid en ondergrond
   De locatie moet voor iedereen goed en snel bereikbaar zijn, ook voor minder mobiele medewerkers. Kies voor een vlakke, verharde ondergrond (zoals een parkeerplaats of plein). Liever niet een drassig grasveld of een locatie achter een afgesloten hekwerk.
   
3. Vrije ruimte voor hulpdiensten
   Mensen die net een pand zijn ontvlucht, handelen vaak onvoorspelbaar en emotioneel. De verzamelplaats moet zo gesitueerd zijn dat de groep nooit de aanrijroutes van brandweer, ambulance of politie blokkeert. Hulpdiensten moeten direct kunnen doorrijden naar het pand of de brandkraan.
   
4. Voldoende capaciteit
   Er moet genoeg fysieke ruimte zijn voor het maximale aantal aanwezigen (inclusief piekdagen en evenementen). Bij grotere bedrijven (vanaf ca. 100-150 personen) is het verstandig om te werken met meerdere verzamelplaatsen (bijvoorbeeld ‘Verzamelplaats A’ en ‘Verzamelplaats B’) om chaos te voorkomen.

Een verzamelplaats is pas effectief als er strakke regie is. Zodra de ontruiming start, activeert de BHV-structuur zich op de opvanglocatie.

Zij begeleiden de groepen vanuit de nooduitgangen naar de verzamelplaats. Eenmaal daar zorgen zij ervoor dat de groep compact bij elkaar blijft en niet tussentijds ‘even naar de auto loopt’ of weggaat. Dit is cruciaal voor een betrouwbare telling. BHV’ers zijn herkenbaar in een geel BHV hesje.

De Ploegleider heeft de leiding op de verzamelplaats en draagt de verantwoordelijkheid voor een ordelijk verloop na de evacuatie. Eén van de taken is het starten van de telling; aan de hand van de presentielijst, een bezoekersapp of het receptieregister wordt nauwkeurig gecontroleerd of het hele gebouw of vleugel ontruimd is en iedereen buiten is.

Tijdens dit proces zorgt de Ploegleider ervoor dat de rust bewaard blijft door helder en daadkrachtig te communiceren, waarmee paniek of onrust onder de aanwezigen effectief wordt onderdrukt.

Een verzamelplaats is een dynamisch onderdeel van het veiligheidsbeleid. Tijdens de jaarlijkse ontruimingsoefening moet de werking ervan kritisch worden geëvalueerd:

• Wisten de medewerkers de verzamelplaats direct te vinden?
• Verliep de presentiecontrole soepel of duurde het te lang?
• Was de locatie inderdaad vrij van obstakels (zoals foutgeparkeerde auto’s)?

Door deze punten op te nemen in het evaluatieverslag, blijft de verzamelplaats wat het hoort te zijn: een gegarandeerd veilige plaats in tijden van nood.